Faayidaa Biqiltuu Qorxobii ykn Plantago lanceolata (narrowleaf plantain) jedhamuunis kan beekamu yoo ta’u, Faayidaa Ajaa’ibaa qaba.Biqiltuun kun kan biqilu iddoo lafa dhagaa, qarqara daandii fi iddoo biqiltoota keessatti kan argamu yoo ta’u, faayidaa fayyaa hedduu qabaachuu isaatiin jaarraa hedduudhaaf qoricha aadaa (uumamaa) keessatti itti fayyadamaa tureera. 1.Hafuura Baafannaa (hafuura namatti ciccitu)ni tasgabbeessa.2.Qoricha uumamaa qufaa, biroonkaayitii(asmii fi haalawwan sirna hargansuu birootiif kan gargaarudha. 3.Amalli isaa kan ‘expetorant’ waan ta’eef dafqa(huurkaa) qulqulleessuu fi Leeydaa salphisuuf gargaara.4.Biqiltuun kun kompaawundoota farra inflammatory kan dhiita’uu fi dhukkubbii hir’isuu danda’an of keessaa qaba, kunis haalawwan akka arthritis (lafee) fi maashaalee dhukkubsatan irratti bu’a qabeessa taasisa.5.Madaa FayyisaBaalli isaa amaloota farra vaayirasii uumamaa fi madaa fayyisuu qaba. 6.Dhiigaa dhaabuu yeroo muramanii, infekshinii ittisuu fi madaa saffisiisuuf gargaaruu danda’u.7.Aarii Gogaa(hooqxoo)Salphisa.8. Dhibee gogaa kanneen akka dhangala’aa(eeluu ykn mala’uu), ciniinnaa ilbiisotaa, fi gubaa(belbela) xixiqqoo tasgabbeessuuf baay’ee gaarii dha. 9. Qorra qorra qaamaa fi miira namatti hin tolle..10. Fayyaa Bullaa’insa Nyaataa DeeggarsaBiqiltuun kun dhukkubbii garaachaa, bullaa’insa nyaataa fi dhiita’uu akka salphisu beekamaadha. 11.Sochii garaachaa to’achuuf gargaara, garaacha fayyaa qabaatuus ni deeggara.12.Ittisa qaamaa ni guddisaQabiyyee antioxidants fi vitamins baay’ee qabuun Plantago lanceolata sirna ittisa qaamaa cimsuu fi qaamni keenya infekshiniin akka lolu gargaara.13. Dhukkubbii Qoonqoo(tonsilliti) NiSalphisa14.Rakkoo Fincaanii FooyyessaAkka qoricha fincaaniitti kan hojjetu yoo ta’u, summii Qaaamaa akka bahuu fi carraa dhukkuba ujummoo fincaanii hir’isuuf gargaara.15. Summii Qaama Niballeessa.16. Fayyaa kalee kan deeggaru yoo ta’u, summii qaama keessaa balleessuuf gargaara.17. Alarjii Hir’isaDhibee inflammation karaa hidhii hir’isuun mallattoolee alarjii waqtii salphisuuf gargaaruu danda’a.18.Fayyaa Afaanii ni guddisaBaala isaa daakuun Afaan kessatti dibachuun fayyadamuun baakteeriyaa loluuf, inflammation rakkoonilkaan hir’isuu fi afuura badaa ittisuuf gargaara.19.Fayyaa Onnee DeeggarsaAmalli isaa farra inflammatory fi antioxidant ujummoo dhiigaa eeguu fi fayyaa onnee waliigalaa fooyyessuuf gargaara.20.Dhiphina Maashaalee TasgabbeessaBiqiltuun kun amaloota farra dhiita’uu isaatiin kan beekamu yoo ta’u, dhiita’uu maashaalee fi dhiita’uu qaamaa hir’isuu irratti bu’a qabeessa ta’a.21. Walxaxiinsa Gogaa FooyyessaYeroo hunda fayyadamuun finniisa ittisuuf kan gargaaruu fi bifa qulqulluu fi fayya qabeessa ta’een fayyaa gogaa guddisuu danda’a.22.Infeekshinii ni lolaAmalli isaa farra maaykiroobiyaanii ta’uun isaa infekshinii baakteeriyaa fi fangasii irraa ittisa. ITTI FAYYADAMA A.Baala haaraa ykn goggogaa harka muraasa bishaan ho’aa keessatti daqiiqaa 5-10f akka shaayiitti qopheessi. Shaayiin kun dhimma sirna hargansuu, rakkoo bullaa’insa nyaataa fi dhukkubbii qoonqoo tasgabbeessuuf baay’ee gaarii dha. Ho’aa dhuguu ykn qabbanaa’ee akka dibata afaniitti fayyadamuu dandeessu.Pooltii Fayyisaa Uumuu B. Daakuu isaa akka qooshaa gochuun kallattiin madaa, ciniinnaa ilbiisota ykn madaa dhangala’aa qabu irraa kaa’uun carqiin irratti hidhuun sadii sa’aatii muraasa irrattidhiisa. C. Baala isaa, zayita olive(zeetzeeytun)ykn coconut(Jowzii Hindii) ibiddaa belbela hin qabne ykn cilee xiqqoo qabu irratti sa’aatii hedduudhaaf turuu, sana booda haa tumamee bullaa’uu. Zayitii waliin danfe kana dhukkubbii maashaalee, qorra qorra harkaaf miilaa, akkasuma qaamaa, istaraaphoo, salphisuuf ykn dhimma gogaa dhibee gogaa baras fayyisuuf dibuu guyyaatti altokko.Nyaata irratti Dabaluu dandeessu.Ykn baala isaa kophaa nyaachuu dandeessu..D. Baala haaraya, bishaanii fi dhangala’aa loomii waliin walitti makuun Dhugaatii detox haaromsaa fayyaa kalee deeggaru fi dandeettii dhukkuba ofirraa ittisuu guddisuuf gargaara.Dhimma sirna hargansuu tasgabbeessuu irraa kaasee hanga madaa fayyisuu fi fayyaa bullaa’insa nyaataa guddisuutti biqiltuun kun faayidaa bal’aa qaba. Shaayiitti bilcheessuu yoo filattees, ykn nyaata keessanitti dabaluu yoo filattees, Plantago lanceolata fayyaa kee uumamaan guddisuuf karaa salphaa fi bu’a qabeessa ta’edha.Galatoomaa Ulfaadhaa!!.By Abdulwahid Ibraahim Wal’aansa Qoricha Uumamaa