Teeknooloojii Niwukilaraa fi Waldhabdee Itoophiyaa ***** Teeknooloojiin niwukilaraa yommuu kaafamu, wanti jalqaba namoota hedduu sammuutti dhufu meeshaa waraanaa jumlaa balleessudha.Kunis magaalota Jaappaan Hirooshimaa fi Nagaasaakii kan dhuma Waraana Addunyaa Lammaffaa irratti boombii niwukilaraa Ameerikaan boombii itti darbattee wajjin wal qabata. Haa ta’u malee, Waraana Addunyaa Lammaffaa irraa eegalee humni niwukilaraa irra caalaa kaayyoo nagaatiif akka oolu ilaalameera.Teeknooloojiin kun sirnaan yoo itti fayyadamne jireenya namootaa haalaan jijjiiruu akka danda’u muuxannoon biyyoota adda addaa ni mul’isa. Waggoota darban keessa biyyoonni teeknooloojii niwukilaraa kaayyoo nagaadhaaf itti fayyadaman jireenya ummata isaanii jijjiiraniiru, keessumaa gama filannoo anniisaa amma murteessaa ta’e babal’isuudhaan.Akkasumas, rakkoolee jijjiirama qilleensaatiin dhufuu danda’an furuuf filannoo anniisaa isaanii kan rooba, aduu fi qilleensa irratti hirkatan babal’isuuf teknooloojii niwukilaraa akka filannootti fayyadamuun dandeettii anniisaa isaanii guddisuu danda’aniiru.Biyyoonni sirna humna ibsaa itti fufiinsa qabu ijaaran sirna akka teknooloojii niwukilaraa jijjiirama qilleensaa irratti hirkataa hin taane hojjechuu danda’aniiru. Fakkeenyaaf, Faransaayii fi Chaayinaan humna ibsaa isaanii dhibbeentaa 40 fi 30 humna niwukilaraadhaan uwwisuun caalaatti fayyadamoo ta’aniiru.Kanumaan walqabatees biyyoonni dhiyeessii humna ibsaa madda uumamaa irraa gara dhibbeentaa 40tti gara garaa gochuu akka qaban yaadni dhiyaateera. Teeknooloojiin niwukilaraa dhiyeessii anniisaatiin alatti qonna, fayyaa, industirii, albuuda, bishaanii fi eegumsa naannoo irratti bal’inaan itti fayyadamaa jira.Kolleejjii Saayinsii Uumamaa fi Hojiirra Oolmaa Yunivarsiitii Addis Ababaatti Piroofeesara gargaaraa Fiiziksii Niwukilaraa fi miseensi Waldaa Niwukilaraa Itiyoophiyaa Doktar Tilahun Tesfaayee gaaffii fi deebii ABC.com waliin taasisaniin humna niwukilaraa fayyadamuun humna elektirikii maddisiisuun addunyaa irratti waanuma barame ta’uu ibsaniiru.Qorataan wanti kamiyyuu atoomota irraa kan ijaarame ta’uu kan ibsu yoo ta’u, anniisaan niwukilaraa anniisaa yeroo atoomonni bakka lamatti fi isaa ol caccaban gadi lakkifamu ta’uu ibseera. Atoomonni bifa adda addaa kan akka dhangala’aa, jajjaboo, gaazii fi sibiilaan jiraatanis caasaan isaanii tokko akka ta’e ibseera; baay’inaafi walnyaatinsa qofaan garaagarummaa qabu.Dooktar Tilahun Tesfaayees Ityoophiyaan teeknooloojii niwukilaraa anniisaa, dawaa, qonna, albuudaa fi dameelee biroof fayyadamuu akka dandeessu ibsaniiru. Ministirri Muummee Abiy Ahimad (Dr.) humni niwukilaraa sammuu namtolchee, industirii fi kalaqa keessatti hirmaataa cimaa ta’uuf tarkaanfii tarsiimoo ta’uu ibsuun isaanii ni yaadatama.Kana yaada keessa galchuun Itiyoophiyaan sagantaa niwukilaraa nageenya qabu, iftoomina qabuu fi qorannoo cimaa ta’e qopheessuuf waadaa galtee gara fuulduraatti tarkaanfachaa jirti. Akkasumas sagantaa humna niwukilaraa kaleessa ifatti eegaluun Komishinii Humna Niwukilaraa hundeessiteetti